|
گشت و گذاری در زبان کردی
چند ضرب المثل کردی
آينده ی زبان کردی در ايران
کردی ايلامی
نيشتمان/ وطن
که له پياوان و ئافره ته کانی کورد/ شخصيت های کورد
ناوه کانی کوردی هه نگاوی به ره و ره گه ز / اسم های کردی گامی به سوی اصالت
الفبای کردی
چند ضرب المثل کردی
يکی از نمود های فرهنگ ضرب المثل است در کردستان بزرگ نيز مه سله ت هايی رواج دارد. اين ضرب المثل ها را به فارسی ترجمه می کنم و معادل آنها را نيز می نويسم.
|
ضرب المثل |
معنی |
معنی واژه ها در فارسی |
|
خودا کووه ناسيگ وه فر نيگه بان |
خدا کوه را می شناسد که روی آن برف می گذارد. |
ناسيگ : می شناسد
وه فر: برف *
نيگه : می گذارد
بان : بالا
|
|
رووی ده سی وه ئه نجير نه ره سی وه ت که ره سه |
روباه دستش به انجير نمی رسد می گويد نارس است. |
رووی : روباه
نه ره سی: نرسید
وه ت : گفت
که ره: کال و نارس |
|
کابرا سه ر بئاو تاشيگ |
يارو سر بی آب می تراشد
( کار غيرعاقلانه ای انجام می دهد.) |
کابرا: يارو
ئاو : آب
تاشيگ: می تراشد |
|
ميه وانه ل يی مال ده خون يه ک تيه نگن. |
مهمان های يک خانه به خونی هم تشنه هستند. |
ميه وان : مهمان
تيه نگ : تشنه |
|
خالوو که فيگه سه ر ئاو خوارزا ده خوار ئاو فيريگ کيگ |
دايی در سر آب غرق می شود خواهر زاده در پايين آب دنبالش می گردد. |
خالوو: دايی
که فيگ : می افتد.
خوارزا: خواهرزاده
خوار: پايين
فيريگ کيگ: دنبالش می گردد. |
آينده ی زبان کردی در ايران
ناچارم مطلب امروز را به زبان فارسی بنويسم. پيش از آن از لطف تمام دوستان تشکر می کنم.
در آغاز بايد بدانيم که کردهای ايران در کجا زندگی می کنند. به طور کلی می توان گفت که در استان های کردستان و کرمانشاه و ايلام و جنوب استان آذربايجان غربی زندگی می کنند و تقريبا ۱۲ درصد جمعيت ايران را تشکيل می دهند. در اين استان ها زبان رسمی و اداره ای همان فارسی است و اين امر تاثير منفی بسياری بر زبان کردی دارد.
در تمامی مناطق کردنشين تنها دو تلويزيون و راديو به زبان کردی برنامه پخش می کنند و تعداد بسيار اندکی روزنامه و مجله به زبان کردی چاپ می شوند و اين امر باعث شده است که دوری مردم از زبان مادری به يک امر پررواج تبديل گردد. در اين ميان تلاش خستگی ناپذير صدا و سيما در رواج بخشيدن به زبان فارسی و از بين بردن زبان های ديگر بی تاثير نبوده است.
به هر حال امروز تاثير اين دوری از زبان مادری را می توان در فارسی حرف زدن مردم کرمانشاه ديد. اگر بيشتر از اين به زبان کردی بی توجهی شود می توان نابودی زبان کردی حداقل در بخش هايی از ايران را شاهد بود.
کردی ايلامی
کردی ايلامی که به اصطلاح کردی فيلی گفته می شود يکی از شاخه های کردی جنوبی ( باشووری ) است که در محدوده ی استان ايلام و جنوب استان کرمانشاه تکلم می شود. در زير جدول پيوستگی کردی ايلامی با ساير گويش های کردی را می بينيم.
در جدول زير پيوستگی زبان کردی ايلامی با زبان های باستانی بررسی می شود:
اين تنها گوشه ای از پيوستگی های زبان کردی ايلامی با زبان های باستان است.
نيشتمان/ وطن
عشقت وێنه ی خوێن ها له ره گانم
تان و پوو دڵم مه زگ سۆخانم
هه ناسه ێ سينگ، نۆر چاوانم
ناوت هه ميشه ورد زوانم
گيانم وه فدات ئێ نيشتمانم
ئارام گيانم رووح و ره وانم
وير و خێاڵ رووژ و شاوانم
ئاساره ی به ختم له ئاسمانم
تووزی له خاكت ها له گيڕفانم
رووڵه ی په روه رده ێ كورده مالانم
گيانم وه فدات ئه ێ نيشتمانم
رووڵه ی گيان وه فداێ كوردێستانم
گيانم وه فدات ئه ێ نيشتمانم
شێر له دۆكتۆر ئێرێج خاڵسی ـ ئيلام
به زمانی كوردی خواروو ( فه يلی )
که له پياوان و ئافره ته کانی کورد/ شخصيت های کورد
در اين جا به معرفی بزرگان کرد که معروفيت دارند می پردازيم.
۱- ديائه کوو: پاشايی گه وره ی کورد ی ئيران و سه ر پاشای ميديايی.
۱- دياکو: شاه کورد ايران و سرسلسله ی حکومت ماد.
۲- زه ردووشتی په يه مبه ر: حه زره تی زه ردووشت( دروودی له سه ر بی) ته نيا پيه مبه ری کورد له کاتی که ديار نابی له شاری شيز يا گه نجه ک له دايک بووه. زه ردووشت يا زه ر تووشتره کوری پوورووشه سپه. په رتووکی گه وره ی زه ردووشت ئه ويستا بی که به زمانی کونه ی کوردی نووسيه. ئه م په رتووکه يه کيک له کيتابه کانی ئه سمانيه. به داخه وه ئيستاکه که سی په ره ی ئايينی زه ردووشتی نه ستينی و ئه م ئايينی گه وره به راو له بين چوون ری به ری.
۲- زرتشت پيامبر: حضرت زرتشت ( درود بر او باد ) تنها پيامبر کرد است که در زمانی نا مشخص در شهر گنجه يا شيز به دنيا امده است. زرتشت يا زرتشتره پسر پورشسب می باشد. کتاب بزرگ ايشان اوستا می باشد که به زبان کوردی قديمی نوشته شده است. اين کتاب بزرگ يکی از کتاب های آسمانی است. متاسفانه امروز ديگر کسی به دين زرتشت نمی گرود و اين دين بزرگ به سوی نابودی کشيده می شود.
۳- باربود: موسيقازانی زور گه وره ی کورد له زه مان ساسانی دا.
۳- باربد: موسيقی دان بزرگ کرد زمان ساسانی.
۴- مانی: نه قاشيکه ر و ره نگه پيامبه ری کورد.
۴- مانی : نقاش و احتمالا پيامبر کورد.< | 
